Ako ne želite da se dimite uz roštilj: Prvomajski krug kroz dvorce Dunđerskih na oko 120 km od Beograda

Za one koji Prvi maj ne zamišljaju uz roštilj i dim, već uz arhitekturu, istoriju i laganu vožnju kroz ravnicu, ova kružna tura po Vojvodini nudi drugačiji doživljaj praznika. Polazak je iz Beograda, a prva stanica nalazi se na oko 120 kilometara – dovoljno blizu za jednodnevni izlet, ali dovoljno daleko da promena ambijenta bude potpuna.

Dvorac Fantast – romantična priča o bogatstvu i nesrećnoj ljubavi

Prva stanica je čuveni dvorac Fantast, zadužbina Bogdan Dunđerski, jednog od najbogatijih veleposednika s početka 20. veka. Dvorac je podignut početkom 20. veka (gradnja završena oko 1925. godine), kao luksuzno imanje koje je uključivalo ergelu konja, parkove i prateće objekte.

Fantast je danas sinonim za raskoš u ravnici, ali i za jednu od najpoznatijih ljubavnih priča ovih prostora – onu o Lenka Dunđerski i pesniku Laza Kostić. Njihova veza nikada nije ostvarena, a legenda kaže da je upravo ona inspirisala čuvenu pesmu Santa Maria della Salute.

Ulaz u Fantast, foto:Shutterstock/ DusanZebeljan

Danas posetioci mogu obići dvorac, ergelu i kapelu, prošetati uređenim parkom i osetiti duh vremena kada je ovo mesto bilo centar društvenog života. U okolini se nalaze mirni vojvođanski pejzaži, idealni za šetnju ili piknik.

Dunđerski rodna kuća Srbobran – manje poznata imanja velike porodice

Sledeća stanica vodi u Srbobran, gde se i danas mogu videti važni tragovi porodice Dunđerski, iako ne u formi klasičnog dvorca. U samom centru mesta nalazi se zgrada nekadašnje Prve srbobranske štedionice, poznate kao Dunđerska banka. Nakon Drugog svetskog rata objekat je nacionalizovan i dodeljen trgovinskom preduzeću „Vojvodina”, koje je tu decenijama držalo gvožđaru. Danas je zgrada u drugačijoj funkciji i u njoj se nalaze prodavnice, ali i dalje nosi istorijski pečat vremena kada je porodica Dunđerski imala ogroman ekonomski uticaj.

Foto: Sandor Bordas/Wikipedia

Odmah pored nje nalazi se i velika porodična kuća Lazara Dunđerskog, jedna od najznačajnijih stambenih građevina u Srbobranu. Pretpostavlja se da je sagrađena u periodu kada je Lazar već izgradio svoje poslovno carstvo, pa se njena izgradnja okvirno vezuje za isto vreme kao i podizanje Dunđerske banke. Nakon njegove smrti 1917. godine, kuća prelazi na naslednike i biva podeljena na dva dela, zbog čega je na sredini fasade probijen još jedan ulaz.

Jedan deo kuće danas je u vlasništvu Fonda za uspomenu Dunđerski Lazara, kojim upravlja Srpska pravoslavna crkvena opština, i u njemu se nalazi sveštenički stan. Drugi deo je nakon Drugog svetskog rata prodat i i dalje je u privatnom vlasništvu. Iako se često pominje u kontekstu porodične istorije, važno je naglasiti da ovo nije rodna kuća Lenke Dunđerski. U vreme rođenja svoje dece, Lazar i njegova supruga Sofija živeli su u staroj porodičnoj kući Lazarevog oca Gedeona, čija tačna lokacija danas nije poznata.

Ipak, ova kuća ostaje važan deo porodične priče – mesto okupljanja i tradicije. Poznato je da su se i nakon Lazareve smrti njegovi sinovi vraćali u Srbobran za krsnu slavu, Svetog Georgija, i boravili upravo u ovom domu.

U mestu postoji još jedna zgrada koja se vezuje za Dunđerske – nekadašnji sud u Ulici Jovana Popovića, smešten nešto dalje od centra. Iako nije naročito reprezentativna, pojedine priče je dovode u vezu sa Lenkim rođenjem, ali za to ne postoje pouzdani istorijski dokazi.

Srbobran tako možda nema raskošne dvorce poput Fantasta, ali nudi autentičan uvid u porodični i poslovni život jedne od najuticajnijih porodica ovog regiona.

Sokolac, foto: Shutterstock/Nenad Nedomacki

Dvorac Sokolac – aristokratski tragovi Banata

Put dalje vodi ka Novom Bečeju, gde se nalazi dvorac Sokolac, još jedno zdanje povezano sa Dunđerskima. Iako danas nije u potpunosti obnovljen, i dalje odiše aristokratskim šarmom i predstavlja zanimljivu stanicu za ljubitelje istorije i arhitekture.

U blizini je i reka Tisa, koja ovom kraju daje posebnu atmosferu. Obala Tise idealna je za kraću pauzu, šetnju ili uživanje u prirodi. Tokom proleća, ovaj deo Vojvodine posebno je lep zbog buđenja prirode i zelenih pejzaža.

Kaštel Ečka – elegancija i muzika prošlih vremena

Poslednja velika stanica na turi je Kaštel u Ečki, jedno od najlepših i najpoznatijih zdanja u ovom delu Srbije. Dvorac je izgrađen početkom 19. veka i vezuje se za plemićku porodicu Lazar family Ečka, ali je kroz istoriju bio povezan i sa Dunđerskima.

Kaštel Ečka poznat je i po tome što je na njegovom otvaranju svirao mladi Franz List, što dodatno doprinosi njegovom kulturnom značaju. Danas je pretvoren u hotel i restoran, pa posetioci mogu uživati u spoju istorije i gastronomije.

U okolini se prostiru parkovi, lovišta i vodene površine, a mir ovog kraja čini ga idealnim za završetak izleta.

Povratak za Beograd – lagani kraj kružne ture

Nakon Ečke, povratak ka Beogradu vodi preko Zrenjanina i Pančeva, čime se zatvara krug bez potrebe za vraćanjem istim putem. Ukupna ruta nudi raznovrstan doživljaj – od raskošnih dvoraca i ljubavnih priča, do reka, ravnice i vojvođanske tišine.

Ova tura pokazuje da Prvi maj ne mora nužno da znači dim i roštilj. Ponekad je dovoljno sesti u auto, napraviti dobar plan i otkriti koliko istorije i lepote postoji na svega par sati vožnje od Beograda.