Gozba i poruke za pokojnika: Snimak dva vlaška običaja iz 1967. godine se deli društvenim mrežama i plaši malu decu

O prastarim, nehrišćanskim običajima istočne Srbije se i pisalo i pričalo, a skorije smo mogli da gledamo i seriju inspirisanu jednom od njih.

Ipak, na društvenim mrežama je aktuelan snimak reportaže Televizije Beograd iz 1967. godine, u kom smo u prilici da vidimo dva vlaška običaja. Ožalošćene porodice su pustile u svoje domove kamere koje su zabeležile nesvakidašnje običaje.

U okolnima selima Neogtina, televizija u saradnji sa kustosima etnološkog muzeja je posetila vlaške porodice, koje su i dalje upražnjavale praiskonske običaje vezane za njihova verovanja o životu i smrti a koja se prenose sa kolena na koleno i koje čak ni crkva nije mogla da izmeni.

Članovi etnografskog muzeja su posetili selo Srbovo zbog sahrane meštana. Prozori su otvoreni, a dvorište je puno sveta. Posečeno je drvo šljive, na kom su okačeni delovi odeće pokojnika, a spremni su i darovi koji se nose na onaj svet. Simbolično se sa pokajnikom Dragoljubim, sahranjivao i njegov sin Stanko koji je poginuo u ratu pre 23 godine.

Na Stankovoj slici na grobu je i slika njegove žene koja se davno preudala, a njen novi muž je među ožalošćenima i računa se kao blizak rođak koji će nositi kovčeg “bivšeg svekra”.

Zbog ovih običaja mnogi mogu da pomešaju ovu situaciju sa “Crnom svadbom”, ali i pored sličnosti ovo nije taj slučaj, jer je ovde ipak u prvom planu kontakt, odnosno sahrana oca i sina. Smrt oca je bila iskorišćena da se pošalju u zagrobni život darovi sinu koji nikad nije bio sahranjen po ovom ritualu.

U drugom delu sela, kamere i etnografski muzej su pristustvovali i “Pomani”, drugom praiskonskom ritualu za mrtve. Po pravilima, spremala se velika trpeza ali za samo jednog gosta. Na čelu stola se nalazio spomenik za preminulog Marina Radulovića, koji je preminuo pre manje od godinu dana.

“Pomana” bi označavala neku vrstu izrade spomenika, jer godinu dana se čovekova duša nalazi oko samog groba. Zato porodica pored spomenika postavlja vodu i tikvicu, nakon čega se duh prenosi u spomenik. Sve spremno od hrane se služi prvo pokojniku, ali nakon ponude, iznosi se u dvorište, nakon čega se ponudi gostima.

Prave se i “Pomane” živima kad neko strahuje da potomci mu neće napraviti ovaj običaj posle smrti.