Srpsko-crnogorski film „Planina“ nagrađen na Sandensu 2026

Srpsko-crnogorski dokumentarni film „Planina“ (“To Hold a Mountain”) reditelja Biljane Tutorov i Petra Glomazića dobitnik je Velike nagrade žirija za najbolji međunarodni dokumentarni film (The World Cinema Grand Jury Prize) na Sundance Film Festivalu.

U obrazloženju žirija, koji su činili Toni Kamau, Bao Nguyen i Kirsten Schaffer se navodi: „Ovaj vizuelno i emotivno zadivljujući film preneo nas je na zabačeni planinski vrh i u najintimnije trenutke jedne porodice koja se bori da zaštiti ne samo svoju zemlju, već i svoj način života. Najistinitiji primer moći filma da lično učini političkim.”

Povodom nagrade, scenaristkinja, rediteljka i producentkinja Biljana Tutorov je izjavila: „Presrećna sam da je ova sedmogodišnja avantura krunisana tako velikom nagradom. Posebno mi je drago da su i programeri i publika i žiri prepoznali da ljubav može biti moćno političko sredstvo“.

Scenarista, reditelj i producent Petar Glomazić je rekao: „Selekcija našeg filma u World Cinema Documentary Competition Sandens festivala već je sama po sebi bila ogromno postignuće, o nagradi nijesmo ni razmišljali. Posebno sam ponosan što se ovim filmom Crna Gora predstavila svijetu kroz žene. Potisnute i gurnute u sjenku žene su pamćene samo kao bezimene majke koje su rađale heroje. Uistinu, mislim da su one uvijek bile istinski heroji našeg društva i ovu nagradu posvećujemo njima“.

Film „Planina“ (“To Hold a Mountain”) premijerno je prikazan uz gromoglasan aplauz i ovacije publike na Sandens Film Festivalu u okviru prestižne takmičarske selekcije World Cinema Documentary Competition. Premijeri filma prisustvovali su reditelji Biljana Tutorov i Petar Glomazić, direktorka fotografije Eva Kraljević, montažer George Cragg, kompozitor Draško Adžić, francuski koproducent Quentinn Laurent i protagonistkinje Mileva Gara Jovanović i Nada Stanišić.

Film je nastao uz podršku Filmskog centra Srbije.

Mileva Gara Jovanović je povodom premijere izjavila: „Presretna sam što smo Sinjajevinu donijeli u Ameriku. To što sam ovdje doživjela mislila sam da nikad neću. Mislim da još sanjam da sam preletjela okean i da gledam Sinjajevinu, i cio moj život sažet u dva sata i da to svi razumiju. To mogu samo umjetnici. Nijesam mogla da očekujem ovakvu reakciju ljudi sa drugoga kontinenta. Da im idu suze koliko im je film probudio emocija“.

Nada Stanišić je nakon premijernog prikazivanja rekla: „Ovo je jedno veliko, novo iskustvo. Srećna sam što sam ovdje i što ljudi dobro reaguju na film, i što im se sviđa. To je na mene ostavilo baš veliki utisak“.

Da podsetimo, autorsku ekipu filma čine scenaristi i reditelji Biljana Tutorov i Petar Glomazić, direktorka fotografije Eva Kraljević, montažer Georges Cragg, autor originalne muzike Draško Adžić, dizajneri zvuka Julij Zornik i Samo Jurca, dok je za kolor korekciju bio zadužen Emil Svetlik. Producentkinja filma je Biljana Tutorov, izvršne producentkinje Megan Gelstein, Jean Tsien, Petra Costa, Andrea Meditch i Bianca Oana, kao i producenti Petar Glomazić, Quentin Laurent i Rok Biček, koproducentkinja Dijana Cetina Mlađenović i pridruženi producent Veliša Popović. Glavne protagonistinje u filmu su Mileva Gara Jovanović i Nada Stanišić.

Film je nastao uz podršku Filmskog centra Srbije, Filmskog centra Crne Gore, CNC France – Cinéma du Monde, Slovenačkog filmskog centra, Hrvatskog audiovizualnog centra, PACA Fonda regiona Južna Francuska, RTV Slovenije, Tax Shelter Belgium programa, InMaat Fondacije, Doc Society Climate Story fonda, Uniqua See Future Fondacije, Catapult Film Fund, Chicken & Egg Films, Diane Weyermann fellowship, IDA Enterprise Grant, kao i Saveta Evrope i EURIMAGES-a.

Na udaljenim visovima Sinjajevine, najvećem pašnjačkom području na Balkanu, majka i ćerka ponosno brane svoju planinu i nomadsku stočarsku tradiciju od formiranja vojnog poligona NATO-a. Majku i ćerku povezuje nesvakidašnja ljubav, ali i gorke uspomene.

U septembru 2019. održana je prva međunarodna vojna vežba na Sinjajevini. Započeti su vojni manevri u srcu pašnjaka, bez ikakve prethodne konsultacije sa stočarskim zajednicama koje ovaj pašnjak koriste vekovima. Gara (59), majka šestoro dece, predvodnica lokalne zajednice u borbi za zaštitu planine, i njena najmlađa ćerka Nada (13) vode dve važne životne bitke – ekološku, za očuvanje prirode, i ličnu, porodičnu – suočavanje sa patrijarhatom i nasiljem nad ženama.

Film je sniman na planini Sinjajevini na severu Crne Gore, na lokaciji katuna Okrugljak i široj okolini, u periodu od sedam godina (od 2018. do 2025).