Ovu poznatu fotografiju Gavrila Principa smo svi videli u udžbenicima, a da li ste znali strašnu istinu koju krije

Kada čujemo ime Gavrilo Princip, pred očima nam odmah iskrsne ona ista crno-bela fotografija koju pamtimo još iz školskih udžbenika.

Lice izmučeno, izobličeno, mladić koji deluje slab i nemoćan. Međutim – istoričari nas podsećaju – ta slika ne pokazuje stvarnog Principa, niti onako kako su ga poznavali njegovi savremenici.

Princip je bio srpski student i član organizacije Mlada Bosna, koji je 28. juna 1914. godine izvršio atentat na austrijskog nadvojvodu Franca Ferdinanda i njegovu suprugu Sofiju. Time je započeo niz događaja koji će svet uvesti u Prvi svetski rat. Ali, ono što često zaboravljamo jeste da je upravo fotografija – a ne samo istorijski čin – postala oružje propagande.

View this post on Instagram

A post shared by Nevena Kovačević| Istorija & Putovanja (@putevima_srpske_istorije)

Kako objašnjava istoričarka Nevena Kovačević, autorka stranice Putevima srpske istorije, a prenosi nova.rs, čuvena fotografija nastala je nakon Principovog hapšenja i mučenja. Austrougarske vlasti plasirale su je kao njegov „portret pre atentata“, a štampa je pisala da je reč o slabom, nezrelom fanatiku. Na taj način oblikovana je međunarodna percepcija Srbije – prikazivana je kao zemlja iz koje dolaze fanatici i nemoćni buntovnici, čime se opravdavala politika Monarhije.

Na Vikipediji se ta fotografija i danas vodi kao: „Gavrilo Princip izobličenog izgleda u vidno obolelom stanju u austrougarskoj tamnici Terezin.“ A postoje i druge slike koje ga prikazuju u potpuno drugačijem svetlu – kao mladog, zgodnog mladića, što on i jeste bio.

Kovačević ovim primerom pokazuje kako propaganda oblikuje kolektivno sećanje: jedna fotografija, vešto upotrebljena, mogla je da promeni način na koji svet gleda na čitav narod.

Podsetimo, Princip je imao tek 18 godina kada je osuđen na 12 godina zatvora – maksimalnu kaznu s obzirom na njegovu mladost. Kaznu je služio u tvrđavi Terezin, gde je zbog loših uslova oboleo od tuberkuloze, izgubio desnu ruku i na kraju umro 28. aprila 1918. godine.