Nepoznati detalji o pesmi “Tamo daleko”: Postoji najmanje 6 verzija ove numere, a evo zašto Turci kažu da je njihova prva
Da li je “Tamo daleko” pesma Srba sa Krfa ili pesma iz otomanskog perioda, ili Hrvata iz Čilea (spisak je malo duži)?
U našoj zemlji je poznata priča da je pesma “Tamo daleko” srpska tradicionalna pesma koja je komponovana na grčkom ostrvu Krf 1916. u znak sećanja na povlačenje Srpske vojske kroz Albaniju tokom Prvog svetskog rata. Postoji više verzija teksta pesme, a sve se završavaju sa „Živela Srbija!”.
Međutim, ono što malo ljudi u Srbiji zna jeste da pesmu “Tamo daleko” već decenijama pevaju Hrvati iz Južne Amerike, posebno iz Punta Arenasa u Čileu gde je veliki broj doseljenih Hrvata iz Dalmacije.
A evo još jedne zanimljive verzije nastanka pesme koja ovih dana kruži internetom?
“Ovo je klasik otomanskog i turskog repertoara u kojem se pamćenje, skandal i muzika spajaju u jedinstvenu priču. U ovom videu, svaki pevač oživljava pesmu „Hatırla Margaret“ kroz izražajno pevanje, emotivne interpretacije obrada i duboku nostalgiju širom Turske, Gruzije, Rusije, Srbije, Grčke i Sirije.
Komponovana 1907. godine i prvi put izvedena 1908, pesma je nastala prema stvarnoj priči iz kasnog otomanskog perioda. „Margaret“ u tekstu odnosi se na Margarethu Morgan, mladu izvođačicu iz bejoglu teatra Concordia, koja je bila blisko povezana sa Fehim Pašom. Nakon njegovog izgnanstva i pogubljenja, pesma je počela da se širi kroz zabavne lokacije u Istanbulu kao oštra muzička satira — nije bila samo ljubavna pesma, već javni odjek skandala, besa i pada moći.
Taj mračniji istorijski kontekst čini muziku i danas nezaboravnom. Svaka obrada nosi drugačiji otomanski, turski, balkanski, grčki, kavkaski, slovenski i levantinski osećaj, a svaki pevač dodaje novu emotivnu nijansu melodiji. Jedna stara pesma, mnogo glasova — svaka izvedba pretvara istoriju u živu nostalgiju”, stoji u opisu na Instagramu.
Ko je autor pesme “Tamo daleko”
Identitet pisca i kompozitora pesme bio je nepoznat decenijama. Nekoliko pojedinaca je tvrdilo da su prvobitni autori pesme. Pojedini su tvrdili da je Milan Buzin, kapelan Drinske divizije, komponovao i napisao pesmu. Drugi su tvrdili da je kompozitor Dimitrije Marić, hirurg Treće poljske bolnice Šumadijske divizije. Postojale su tvrdnje da je Mihailo Zastavniković, učitelj iz Negotina, prvobitni kompozitor i pisac pesme i da je čak objavio jednu verziju 1926. godine.
Istoričar Ranko Jakovljević otkrio je 2008. da je Đorđe Marinković, muzičar amater iz sela Korbovo kod Kladova, prvobitni pisac pesme i kompozitor. Komponovao je Tamo daleko na Krfu 1916. i preselio se u Pariz posle Prvog svetskog rata, gde je osigurao autorska prava na pesmu 1922. godine. Preminuo je 1977. godine.
U Večernjim novostima od 15. oktobra 1915. godine u članku „Balkanska garda” u dva navrata se navode reči refrena ove pesme koju peva jedini preživeli vojnik Valandovskog pokolja, muzičar romske nacionalnosti. Ovo ukazuje na mogućnost da je pesma u nekom drugom obliku postojala i pre 1916. godine i da je na Krfu verovatno adaptirana.
Cija je ovo pesma? Zvuci poznato.