Kvart u Evropi u kom godišnja stanarina iznosi samo 88 centi: Da se useli može svako, ali pod jednim uslovom

Fugerei u nemačkom Augsburgu najstarije je socijalno naselje na svetu. Stanarina od 88 centi godišnje postavljena je još 1521. godine, kada ju je moćni Jakob Fuger odredio, i od tada se nije menjala.

Zamislite da vam godišnja stanarina ne košta ni jedan evro. Ne mesečno, već za celu godinu. Tačno toliko, svega 88 centi, plaćaju stanovnici Fugereija, malog ograđenog naselja u srcu Augsburga u nemačkoj pokrajini Bavarskoj. Reč je o najstarijem socijalnom naselju na svetu koje je i posle pola milenijuma i dalje naseljeno, a iznos stanarine se nije promenio od osnivanja 1521. godine.

Čovek koji je bio bogatiji od kraljeva

Da bismo razumeli Fugerei, moramo upoznati njegovog osnivača. Jakob Fuger, poznat kao Jakob Bogati, bio je jedan od najmoćnijih ljudi svog vremena i gotovo sigurno najbogatiji čovek Evrope u 16. veku. Njegova trgovačka i bankarska kuća kreditirala je careve, kneževe i pape, a njegov uticaj se protezao od rudnika srebra i bakra u srednjoj Evropi sve do španske krune. Istoričari ga često svrstavaju među najbogatije pojedince u celoj ljudskoj istoriji.

Osim što je bio moćan preduzetnik, Fuger je bio i duboko religiozan čovek koji je, kako se veruje, želeo da osigura spas svoje duše dobrim delom koje će ga nadživeti. Početkom 1521. godine osnovao je, u svoje ime i ime svoje braće, naselje namenjeno siromašnim, ali poštenim građanima Augsburga. Nazvao ga je po svojoj porodici – Fugerei. Izgradnja je počela još 1516. godine, a do 1523. nastala je jezgra od pedesetak kuća, pravi mali grad unutar grada.

Stanarina koja se nije promenila pet vekova

Stanari koji danas tu žive plaćaju 88 centi godišnje, što je današnji ekvivalent jednog rajnskog guldena – novčane jedinice u kojoj je iznos bio određen 1521. godine. Od tada se nije menjao nijednom. Da bi se shvatilo koliko je to bilo simbolično, važno je znati da je u Fugerovo vreme jedan gulden otprilike odgovarao mesečnoj plati običnog radnika. Danas je to manje od cene jedne kafe.

Zanimljiv je i paradoks koji savršeno opisuje duh ovog mesta: turisti koji žele da obiđu muzej i naselje moraju da plate ulaznicu od oko 6,50 evra – dakle više nego što jedan stanar plati za sedam godina života. Drugim rečima, posetilac za jednu posetu izdvoji više nego što stanovnik plati za sedam godina stanovanja.

Tri molitve dnevno i pravila stara pola milenijuma

Naravno, ovde se ne useljava bilo ko. Uslovi su gotovo nepromenjeni od 16. veka i odražavaju Fugerovu prvobitnu ideju. Da bi neko dobio stan, mora biti katolik, mora najmanje dve godine živeti u Augsburgu i mora dokazati da je u stvarnoj materijalnoj potrebi. Reč je o ljudima koji su pošteno radili, ali ih je život doveo u tešku situaciju.

Postoji i jedno pravilo po kojem se Fugerei razlikuje od savremenih oblika socijalnog stanovanja. Stanari su obavezni da se svakoga dana tri puta mole – Očenaš, Zdravo Marijo i Verovanje – za dušu osnivača i porodicu Fuger. Ta molitva je doslovno deo „cene“. Jakob Fuger je svoju zadužbinu zamislio kao večni krug u kojem on pomaže siromašnima, a oni se zauzvrat mole za njega, piše Putni kofer.

Grad unutar grada

Fugerei je zaokružena celina sa svim što jednom naselju treba. Okružen je zidom sa kapijama koje se i danas svake večeri zatvaraju, baš kao nekada kada je imao svog noćnog čuvara. Unutra se nalazi osam pravilnih ulica uz koje stoje gotovo identične kuće na dva sprata, sa po jednim stanom na svakom nivou. Tu su i mali trg i crkva svetog Marka.

Danas Fugerei broji oko šezdesetak zgrada i približno 140 stanova u kojima živi nešto manje od 200 stanovnika. Među njima su penzioneri sa niskim primanjima, ali i mlađi ljudi koje su visoke cene stanovanja u Augsburgu istisnule sa tržišta. Augsburg je, inače, svega sat vremena vožnje od Minhena, jednog od najskupljih nemačkih gradova, pa potražnja za pristupačnim stanovanjem ovde nikada ne jenjava.